Nasz reprezentant, Bartosz Radomski (znany też jako Enormi Stationis) znalazł się w grupie osób zaproszonych do Gruzji na warsztaty przekładu poetyckiego. Oto jego interesująca relacja z pobytu ilustrowana fotografiami autora i Domu Pisarzy Gruzji. Dziękujemy za zaproszenie!
Argonauci – Złote runo – Kolchida – Warsztaty przekładu poetyckiego w Gruzji 2025
Jak większość mitologicznych afer historia wyprawy Argonautów po złote runo to przygoda Jazona i pięćdziesięciu dwóch herosów, którzy wypłynęli statkiem Argo do Kolchidy po złote runo – tam swego czasu umieścił je król Ajetes. Chociaż Jazon wiedział, że zdobycie tego skarbu jest niemal niemożliwe, nie zamierzał rezygnować z wyprawy. Do pomocy zaprosił największych bohaterów swoich czasów. Przybył sam Herakles. Był Tezeusz. Przybył też Peleus. Wiele przygód mieli Argonauci w drodze do celu. W Kolchidzie złotego runa strzegł smok, którego musiał pokonać Jazon. Pomogła mu w tym królewska córka Medea. Po tym jak Jazon wykonał zadanie, otrzymał złote runo. Gdy w sławie bohatera miał wracać do rodzinnego miasta, a wraz z nim Medea, która zakochana w herosie uciekła z domu ojca, król Ajetes zmienił zdanie i postanowił odbić złote runo. Wtedy Medea poświęciła brata, aby uciec z kochankiem. Bogowie nie mogli pozostać obojętni na takie pogwałcenie praw i moralności. Zemścili się na Argonautach, którzy przez wiele lat tułali się po morzach i lądach, zanim dotarli z powrotem do domu. Po latach wrócili okryci chwałą, z dumą dzierżąc złote runo.
W środę 29 października 2025 roku do starożytnego miasta Aja w Kolchidzie, czyli dzisiejszego Kutaisi w Gruzji, na zaproszenie Prezes Stowarzyszenia Polek w Gruzji „Przyjaźń” – Ketevan Tripolsky oraz Dyrektora Domu Pisarzy Gruzji w Tbilisi – Ketevan Dumbadze, pod opieką gruzińskiego tłumacza Jamala Gamtsemlidze, niczym mityczni Argonauci, na gruzińsko – polskie warsztaty przekładu poetyckiego wyruszyła polska delegacja w składzie: Hanna Ewa Diduszko, Małgorzata Szyszko – Kondej (SPP), Jan Kerden oraz Bartosz Radomski a.k.a. Enormi Stationis (ZLP).
Na lotnisku w Kutaisi przywitała nas osobiście Ketevan Tripolsky oraz gruziński pisarz, poeta i eseista David Shemokmedeli. Po powitaniu, przechadzając się malowniczymi uliczkami Kutaisi, dotarliśmy do gruzińskiej restauracji, gdzie nie tylko mieliśmy okazję się poznać, ale także po raz pierwszy zacieśnić kulturalne więzy pomiędzy Polską i Gruzją. Przy suto zastawionym stole doświadczyliśmy gruzińskiej gościnności i w miejscowym obyczaju – przy lampce wybornego gruzińskiego wina – wygłosiliśmy pierwsze toasty. Mieliśmy także okazję posłuchać gruzińskiej muzyki. Spotkanie trwało kilka godzin i wczesną nocą udaliśmy się w podróż do Tbilisi – stolicy Gruzji, gdzie przyjęto nas w progi Domu Pisarzy Gruzji – muzeum i rezydencji. Niestrudzona podróżą męska część polskiej delegacji udała się jeszcze na nocny spacer starymi ulicami Tbilisi i w pobliżu Placu Wolności odkryła kameralną gruzińską winiarnię, gdzie przypadkiem natknęła się na grupę młodych gruzińskich raperów.
W czwartek 30 października 2025, po kontynentalnym śniadaniu, w jednej z zabytkowych sal w Domu Pisarzy Gruzji przywitała nas Ketevan Dumbadze w obecności Ketevan Tripolsky. Podczas spotkania jeszcze bliżej poznaliśmy Davida Shemokmedeli, młode gruzińskie poetki (Manon Buliskeria, Irma Beridze) oraz poetę Temura Jobava. Polska delegacja zaprezentowała swoją twórczość w przekładzie wybitnej tłumaczki literatury polskiej na język gruziński – Rusudan Kikaleishvili. Następnie przedstawiono nam program gruzińskiego projektu translatorskiego, którego celem jest umacnianie relacji kulturalnych oraz rozwój dialogu literackiego między pisarzami z różnych krajów. Dotychczas w Domu Pisarzy Gruzji odbyły się spotkania z pisarzami z Grecji, Turcji, Serbii i Niemiec. Wyrażono także głęboką nadzieję, że projekt ten stanie się istotnym i owocnym początkiem dalszego rozwoju współpracy kulturalnej między Polską i Gruzją oraz stworzy nowe możliwości dla wzmocnienia więzi twórczych i przyjacielskich między pisarzami obu krajów. Po przerwie na kawę zwiedziliśmy Dom Pisarzy Gruzji – historyczną rezydencję zbudowaną przez niemieckiego architekta Karla Zaara w latach 1903-1905 dla Davida Sarajishvili (pierwszego producenta brandy w Gruzji). Budynek łączy secesję z neobarokiem, zdobiony jest dekoracyjnymi kamieniami, mozaikami oraz tradycyjnymi gruzińskimi elementami drewnianymi. Od 1921 roku pełni funkcję centrum literackiego i kulturalnego. Obecnie na drugim piętrze budynku znajduje się Muzeum Pisarzy Represjonowanych. Trzecie piętro stanowią pokoje gościnne. Druga część dnia miała charakter czysto warsztatowy. Dyskutowaliśmy również o możliwościach wykorzystania sztucznej inteligencji w procesie tłumaczenia literackiego. Wieczorem udaliśmy się na spacer po ulicach Tbilisi (Plac Wolności z kolumną św. Jerzego – patrona Gruzji, Budynek Parlamentu, Pomnik Matki Gruzji) i tradycyjną obiadokolację.
Po śniadaniu w piątek 31 października 2025 kontynuowaliśmy grupową pracę podczas warsztatów, której efektem przy wsparciu Domu Pisarzy Gruzji będzie publikacja dwujęzycznej antologii gruzińsko – polskiej. Późnym popołudniem udaliśmy się na obiad i kolejną wycieczkę urokliwymi uliczkami Tbilisi, doszliśmy do cerkwi Metechi – malowniczo położonej świątyni na szczycie sakralnego urwiska przy brzegu rzeki Kura. Podziwialiśmy widok na Stare Miasto, twierdzę Narikala i wzgórze Mtatsminda, po drugiej stronie widać było Pałac Prezydencki. Następnie przeszliśmy przez futurystyczny Most Pokoju, dochodząc przez park do Wieży Zegarowej obok Teatru Lalek. Wieczorem odwiedziliśmy winiarnię i spróbowaliśmy wina kwewri (z tradycyjnej gruzińskiej glinianej amfory wykorzystywanej do produkcji wina od kilku tysięcy lat). Ku naszej radości odkryliśmy także pub pod nazwą Warszawa, gdzie gruzińska młodzież świętowała Halloween.
Po śniadaniu w sobotę 1 listopada 2025 udaliśmy się na wycieczkę krajoznawczą. Odwiedziliśmy dawną stolicę Gruzji – Mccheta, a w niej cerkiew Sveti Cchoweli z XI wieku. Następnie wjechaliśmy na wzgórze do świątyni Jvari (Krzyż) z VI wieku. Podziwialiśmy panoramę z widokiem na miejsce, gdzie łączą się dwie rzeki Mtkvari (Kura) i Aragwi. Potem przejeżdżając i podziwiając Mały Kaukaz zatrzymaliśmy się przy twierdzy Ananuri. W połowie dnia dotarliśmy do Pasanauri, gdzie mieliśmy wizytę w szkole im. Jacoba Tripolsky (gruzińskiego aktora polskiego pochodzenia i wujka Ketevan Tripolsky – pomysłodawczyni naszego spotkania). Tutaj obejrzeliśmy Izbę Pamięci i nawiązaliśmy współpracę promocji polskiej literatury dziecięcej i młodzieżowej. W drodze powrotnej zatrzymaliśmy się nad rzeką, aby spróbować z miejscowego ujęcia wody mineralnej. Następnie wróciliśmy do Ananuri na gruzińską obiadokolację. Wieczorem, po powrocie do Tbilisi, udaliśmy się na małe pamiątkowe zakupy. Potem przysiedliśmy jeszcze na chwilę w klimatycznej knajpce na gruzińskie piwo i herbatę. Atmosferę umilała nam grająca na gitarze i śpiewająca piosenki Gruzinka.
Po śniadaniu w niedzielę 2 listopada 2025 pojechaliśmy do regionu Kachetia, gdzie odwiedziliśmy twierdzę ostatniego króla Herakliusza II w mieście Telavi. Po drodze przejeżdżaliśmy przez Przełęcz Gombori (1620 m.n.p.m.). Następnie odwiedziliśmy rezydencję z parkiem gruzińskiego arystokraty, poety, działacza społecznego i wojskowego Aleksandra Czawczawadze – ojca gruzińskiego romantyzmu. Na obiad zatrzymaliśmy się w winnicy Shumi, gdzie mieliśmy okazję spróbować typowych dla tego regionu potraw. Po powrocie do Tbilisi w Domu Pisarzy Gruzji o godz. 19.00 odbył się wieczór literacki (gruzińsko – polski recital poetycki), podczas którego przy pełnej sali zaproszonych gości polska delegacja prezentowała twórczość gruzińskich poetek i poetów w języku polskim, zaś gruzińskie poetki i poeci twórczość polskiej delegacji po gruzińsku. Po spotkaniu miał miejsce uroczysty bankiet.
W poniedziałek wczesnym rankiem 3 listopada 2025 w towarzystwie Ketevan Tripolsky wyruszyliśmy z powrotem na lotnisko do Kutaisi, skąd przylecieliśmy do Warszawy.
